Anne - ÇocukSağlık

Yenidoğan Sarılığı Nedir? Yenidoğan Sarılığı Belirtileri Nelerdir?

Evet, beklenen gün geldi ve bebeğinizi dünyaya getirdiniz. Fakat bebeğiniz için yeni doğan sarılığı dediğimiz durum söz konusu olduysa veya olursa neler yapmalıyız? Bu konuda bilgi edinmek ebeveynler için önem arz eder. Sarılık normal zamanda anne karnında gelişimini tamamlayarak doğan bebeklerin %60’ında görülür. Beklenen zamandan daha erken doğan bebeklerin ise %80’inde yeni doğan sarılığı vardır. Yenidoğan bebeklerde görülen sarılıkların birçoğu fizyolojiktir. Yani belli bir tehlike sınırını geçmezse yaklaşık bir iki hafta içinde kendiliğinden geçer.

Peki sarılık nasıl geçer, neler yapılmalı. Bu ve bunun gibi sorularınızı cevaplarken, ele alacağımız başlıca konularımız şu şekildedir.

  • Yenidoğan Sarılığı Nedir ve Nasıl Oluşur?
  • Yenidoğan Sarılığı Belirtileri Nelerdir?
  • Sarılığn Nedenleri Nelerdir?
  • Yenidoğan Sarılığı’nın Teşhisi Nasıl Konulur?
  • Yenidoğan Sarılığında Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Yenidoğan Sarılığı Nedir? Nasıl Oluşur?

Kanda bilirubinin yükselmesi ve ciltte birikmesi sonucunda cilt renginin sarı renge dönüşmesi – sararması, sarılık olarak tanımlanır. Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla açığa çıkan bir maddedir.

Normal zamanda anne karnında gelişimini tamamlayarak doğan yeni doğan bebeklerin %60’ında, beklenen zamandan daha erken doğan bebeklerin ise %80’inde yeni doğan sarılığı görülür. Yenidoğan bebeklerde görülen sarılıkların birçoğu tedavi gerektirmeyen fizyolojik sarılıktır.Yani belli bir tehlike sınırını geçmeyerek yaklaşık bir iki hafta içinde kendiliğinden geçer.

Bebeklerde sarılık; bilirubin adı verilen, karaciğer tarafından üretilen, cilde sarı renk veren sıvı maddenin kandaki seviyesinin artması ve ciltte birikmesi sonucu oluşur. Sarılık; gözlerde ve ciltte sararma şekliyle meydana gelir. Yeni doğanlarda sarılığa neden olan bilirubin, bebeklerin ilk 3 ile 7 günlük olduğu süre içinde en yüksek seviyesine ulaşır.

Bu sebeple bebeğin ilk 10 günlük süre döneminde doktoru tarafından kontrolü çok önemlidir. Sarılık görüldüğü an doktora başvurmak gerekir.

Yenidoğan Sarılığı Belirtileri Nelerdir?

Yeni doğmuş bebeklerdeki sarılığın en yaygın ve en gözle görünür belirtileri, ciltte ve gözlerin beyaz kısımlarındaki sararmalardır. Bu durum yaygın olarak bebeklerin doğumundan 2 ya da 4 gün sonra ortaya çıkmaktadır.

Yenidoğan Sarılığı Nedir?

Yenidoğan Sarılığı’nda sarı rengin fark edilmeye başlanması bebeğinizde hafif sarılık olduğunun göstergesidir. Zamanla sarılık artma ihtimali yüksektir. Bebeklerin sarılığını kontrol etmek adına alnına yada burun kısmına hafifçe baskı yaptığınız yerde sarı rengin var olup olmadığına bakabilirsiniz.

Yenidoğan Sarılığı yoksa baskı yapılan kısımlarda cildin normal renginden bir tık daha açık renk görülmesi gerekir. Bebeklerde sarılık var ise sarılığın görüldüğü yerler de kandaki bilirubinin derecesi hakkında bizlere bilg verir. Yani kandaki bilirubin düzeyi:

  • 5 ile 8 mg/dl arasında olduğunda baş – boyun bölgesi.
  • 8 ile 10 mg/dl arasında olduğunda gövdenin üst kısımları.
  • 10 ile 13 mg/dl arasında olduğunda gövdenin alt kısımları.
  • 13 ile 16 mg/dl arasında olduğunda kollar ve bacaklar.
  • 20 mg/dl civarında olduğunda eller ve ayaklar sararır.

Sarılık genellikle baş, boyun kısımlarından ayaklara doğru ilerler. Alt kısımlarında sararmanın olması bilirubin seviyesinin ciddi derecede artmış olduğuna işaret eder. Bu gibi durumlar mutlaka doktor kontrolü gerektirir.

Bunun dışında hekimler bebekleri zaten doğum sonrasında sarılık durumları açısından kontrol ederek taburcu eder. Yalnız sarılık ilk 24 saat içinde başlamışsa, sarılık vücuda daha fazla yayılıyorsa, daha koyu bir renge dönmeye başlamışsa, yüksek ateş varsa önemsenmelidir.

Bebeğin emmesi yetersiz ya da iyi değilse ve halsizliği, çok fazla uyuma gibi durumlar söz konusu ise gecikmeden mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yenidoğan Sarılığı Nedenleri Nelerdir?

Hamilelik dönemlerinde anne karnındaki ortamda oksijen seviyesi düşük olur. Bu dengeyi sağlamak için kemik iliği daha fazla çalışma içerisindedir. Bundan dolayı daha fazla üretilen alyuvarlar (kırmızı küre hücreleri) sayesinde oksijen, bebeğin doğum sonrasındaki zamanına kadar tüm vücuduna dağıtılmış olur. Yani yeni doğan bebeklerde kırmızı küre hücreleri daha fazladır. Bu nedenle bebekler doğduklarında daha kırmızı renkte görünürler.

Bebeklerin doğumla beraber fazla oksijen içeren bir ortama ulaşılması sonucunda alyuvarlar artık ihtiyaç kalmadığı için parçalanarak bilirubin maddesini ortaya çıkarırlar.

Yenidoğan Sarılığına bebeğin kanındaki fazla miktarda bilirubin birikmesi neden olur. Bu birikme bebeğin derisinde ve aynı zamanda gözlerinin beyaz kısımlarında sararmalarla kendini gösterir.

Bebekler daha anne karnındayken kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucu açığa çıkan bilirubinin, kandan temizlenmesi görevini annenin karaciğeri sağlarken, doğumdan sonraki zamanda bu görev bebeğin karaciğerine geçer ve bunun sonucunda bebeğin karaciğerinin bilirubini temizleyebilecek yetkinliğe erişebilmesi için birkaç gün geçmesi gerekecektir.

Dolayısıyla bu sebepten zamanından erken doğan bebeklerde sarılık görülme olasılığı karaciğerin yeterli olgunluğa erişmemiş olması sebebiyle daha yüksektir. Bunun dışında emzirmeye bağlı olan sarılıklar özellikle emzirme ile ilgili anneye eğitim verilmemesi sonucu ortaya çıkan doğal bir durumdur ve anne emziremediği için sütün yavaş gelmesine de bağlı olarak bebeğin yeterli miktarda anne sütü alamaması halinde meydana gelir.

Emzirme sarılığı yaklaşık bir hafta içerisinde emzirmeye önem verilmesi ve verimli olması halinde geçecektir. Bunların haricinde bebeklerde sarılığa neden olabilecek normal dışı durumlar da olabilir.

Bunlar;

  •  Bebeklerde kanda enfeksiyon
  •  Anne- bebek arasında kan uyuşmazlığı
  •  Bebekte karaciğer hastalığı
  •  Enzim bozuklukları-yetersizlikleri
  •  Bebeklerin safra kanallarındaki tıkanıklıklar
  • Anormal kan hücresi hastalıkları
  • Genetik hastalıklar
  • Zor doğumlar ya da çoğul gebelik
  • Anne yaşının yüksek olması

Yenidoğan Sarılığı Teşhisi Nasıl Konulur

Yenidoğan sarılığının erken tespit edilmesi ve takibi büyük öneme sahiptir. Çünkü sarılık genelde belirli bir zamanla kendiliğinden geçse bile bazı durumlarda fark edilip tedavi edilmezse daha da yüksek seviyelere ulaşarak, beyin hasarına yol açabilir.

Sarılığı olan bebeklerin ilk bir hafta on gün içerisinde doktor takibinde olması gereklidir. Yenidoğan Sarılığı, sağlık kuruluşunun doğum sonrası izlem prosedüründe ve takibinde yer alır. Hekim bebekte sarılığı tespit etmesi halinde, tedaviler ve önerilerde bulunarak anne ve bebeği taburcu eder.

Ama bazı zamanlarda da anne ve bebeğin taburcu olmasının sonrasında da sarılık durumu meydana gelebilmektedir. Bu sebeple annelerin sarılık konusunda bilgili olmaları, dikkatle ilk iki haftalık süre boyunca bebeklerini gözlemlemeleri gerekir.

Bebeklerin klinik muayenesinde ciltlerinde ve gözlerinin beyaz kısımlarında sararmaların olup olmadığı tespit edilir. Bu belirtilerin tespit edilmesi halinde ise bebekten kan alınarak, direkt biluribin ve indirekt bilirubin düzeylerine bakılır.

Sonuç değerinde bilirubin seviyeleri yüksek düzeyde ise sarılık teşhisi konulur. Sonrasında ise hem anne hem de bebeğin kan grubu tayinine, kan sayımı ölçümüne özellikle hemoglobin düzeyi açısından, kanda retikülosit tayinine, Periferik yayma testine, Direkt Coombs testi gibi bazı testlere bakılır. Akabinde sarılığın türü tam olarak teşhis edilir ve buna yönelik olarak uygun tedavi uygulamalarına başlanır.

Yenidoğan Sarılığı Tedavisi Nasıldır?

Zamanında doğan bebeklerde sarılık hafif düzeydeyse, kendiliğinden iyileşebilecek durumdaysa herhangi bir tedavi gerekmeksizin takibi yapılması gerekenler önerilir. Bunun dışında tedavi gerektiren sarılıklarda farklı tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Bunlar;

  • Işık Tedavisi – Fototerapi
  • Kan Değişimi (Transfüzyon)
  • İlaç uygulamaları

Işık Tedavisi – Fototerapi

Yenidoğan Sarılığı nda bebeğin bilirubin seviyesinin 15 mg/dL’nin üzerinde olması durumunda sık uygulanan tedavi yöntemidir.

Fototerapi mavi LED teknolojisi kullanılarak uygulanan bir sistem olup ciltte biriken bu maddenin bu mavi yoğun ışık dalgaları sayesinde parçalanarak, bu maddenin idrar yoluyla dışarı atılmasını sağlar.

Bu yöntemde ışık dalgalarının vücuda olabildiğince nüfuz etmesi önemlidir. Bu nedenle tedavi bebeğin üzerinde yalnızca bezi kalacak biçimde soyularak gözlerine ışıktan koruyucu bir maske takılarak uygulanır.

Bu tedavide bebek sıvı kaybı yaşayacağından bunun önlenebilmesi için en az 2 saatte bir emzirme gerekir.

Kan Değişimi (Transfüzyon)

Bebekte bilirubin düzeyinin aşırı düzeyde yükselmesi söz konusu ise bu yönteme başvurulur.

İlaç Uygulamaları

Yüksek bilirubinin düşürülmesi amacıyla bazı durumlarda birtakım ilaç uygulamaları tercih edilebilir. Bu uygulamadaki amaç farmakolojik ajanlar ile vücuttaki fazla bilirubinin atılımını hızlandırmaya ve üretimini azaltmaya yönelik etki etmesini sağlamaktır.

Yenidoğan Sarılığı Tespiti ve Takibi

Yenidoğan Sarılığı durumlarının yaşanmaması için bebekler için sarılığın tespit edilmesi ve takibi çok önemlidir.

Genellikle karaciğerin olgunlaşması ile birlikte birkaç gün ya da bir hafta içerisinde sarılık normalleşse de, nadir durumlarda bilirubin seviyesinin çok yükselmesi kernikterus olarak adlandırılan beyin hasarına ya da sakatlıklara kadar ilerleyebilen ciddi sağlık problemlerine yol açabilir.

Bu nedenle sarılığın önemsenmesi, ciddiye alınması, tedavisi, takibi ve doğumdan sonraki en az on günlük bir süre içerisinde hekim tarafından takip altında tutulması gerekmektedir.

Yenidoğan sarılığı hakkında bilgiler sunduğumuz yazımızın sonlarına doğru gelirken, bu konuda son derece sade ve açıklayıcı olmaya çalıştık. Örneğin B12 Vitamin Eksikliği ve D Vitamini Eksikliği Nedir? D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir? gibi sitemizde yayınlanan en son konulardan anında haberdar olmak için, Facebook ve diğer sosyal medya platformlarından bizi takip edebilir, konu ile ilgili görüşlerinizi yorumlar bölümünden bizimle paylaşabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu